NounClauses

Dilbilgisi Açıklamaları


NOUN CLAUSE

1. TANIM

Noun Clause bir tür basit tümce olarak ele alınabilir ve çeviri işlemi de buna göre yapılabilir. Tümce ne kadar karmaşık yapıda gözükürse gözüksün, aşağıdaki bölümlerde yer alan örnek tümcelerden de anlaşılacağı gibi, aslında bir S+V+(O) yapısı bulunmaktadır ve bu yapı Türkçeye Ö+(N)+Y şeklinde aktarılır.

Zaman uyumu:

ð Ana tümce – Present / Future ise Yan tümce – Present / Future / Past Ana tümce – Past ise Yan tümce – Past

2. THAT CLAUSE

2.1. Reported speech

a) Normal tümceler

Ann told me that Tom liked beer.

  Ann bana Tom’un biradan hoşlandığını söyledi.
b) Emir / İstek tümceleri

We told the boys to keep away from the cake.

  

Before the start of the final test, we told the students ….. dictionaries or grammar books.

A. didn’t use
B. don’t use
C. not to have used
D. not to use
E. not using

2.2. be + that

Be yükleminin ardından, öznenin niteliğini açıklamak için that ile bağlanan bölüm kullanılabilir.

My assumption is that inflation will remain a problem.

  

 2.3. realise / see / .. + that

Bu yapıda notice, realise, understand, see, hear, imagine gibi yüklemlerin ardından that ile başlayarak bu yüklemin nitelediği unsur anlatılmaktadır. Çeviri ya da kullanım açısından diğer Noun Clause yapılardan bir farklılığı yoktur.

I noticed that he was telling the truth.

  

 2.4. Ad, that ..

The report, that he will take measurements, justifies me.

  

Don’t you think it is significant …..?

A. in case so many people would have marched in protest
B. if the resolution had been passed
C. how quickly they had cancelled all the flights
D. whether they were re-elected
E. that 26 people have resigned since Mr Fairfax was appointed manager

I doubt ….. she will pass the test.

A. as
B. how
C. that
D. when
E. why

2.5. That …

That the budget deficit will increase is obvious

türü bir tümce çeviri açısından sorun oluşturabilmektedir. Bunun nedeni de tümcenin başındaki That sözcüğüne aldanılıp “Bu …” ile çeviriye başlanmasıdır. Böyle bir çeviri, yukarıdaki örnek tümce açısından, iki yönden yanlıştır.

Birincisi, That sözcüğü that book / pen / man gibi yapılarda olduğu gibi kendisinden sonra gelen adı niteliyor olsa, bu durumda örnek tümcedeki the sözcüğünün kullanılmaması gerekirdi. İkincisi, tümce “Bu” sözcüğü ile başlanarak aktarılacak ise bu durumda tümce incelendiğinde,

That the budget deficit will increase is obvious
S                                        V       ?

durumu ortaya çıkacaktır. Yani tümcenin sonunda yer alan is obvious bölümü ortada kalacaktır.

Bu tür tümceler

That the budget deficit will increase is obvious (S( THAT +S+V+O) + V + O)

yapısı taşımaktadır ve tümcenin başındaki That Türkçeye “yüklem + -DIğI / -EcEğI” şeklinde aktarılır.

Bütçe açığının artacağı ortada(dır).

That ile başlayan tümceler It … that … yapısı ile de oluşturulabilir.

It is obvious that the budget deficit will increase.

3. WH CLAUSE

Who(m/se), which, where, when, why, how (much / many / far / tall / .. ) gibi yapıların kullanıldığı tümcelerdir.

….. how they can expect to make any profit at all.

A. We were puzzled
B. They didn’t assume
C. I don’t see
D. It has already been
E. They had been denied

3.1. Reported Speech

Konuşan kişinin sorularının aktarımıdır.

Peter asked where they had put the box.

  

 3.2. WH .. + be + (WH ..)

Why he didn’t call the police is a mystery.

  

What I gave Tom was not what he wanted from me.

  

3.3. be + WH

Be yükleminin ardından, öznenin niteliğini açıklamak için WH ile bağlanan bölüm kullanılabilir.

The problem is how the children find the way.

  

3.4. realise/see/.. + WH

Bu yapıda notice, realise, understand, see, hear, imagine gibi yüklemlerin ardından WH ile başlayarak bu yüklemin nitelediği unsur anlatılmaktadır. Çeviri ya da kullanım açısından diğer Noun Clause yapılardan bir farklılığı yoktur.

His wife cannot understand why Peter refused the offer.

  

3.5. Ad, WH

Your question, why Max didn’t tell it, is interesting.

  

3.6. WH + to

WH sözcüğünü izleyen bölümde should ya da ought to kullanılması durumunda bu yapı,

WH + to

olarak kısaltılabilir.

I don’t know where I should go / to go.

  

It is surprising ……

A. so that his chilhood was not spent very profitably
B. that she had given in her resignation so suddenly
C. where such accurate and detailed information had come from
D. how much attention even the more serious newspaper will have given him.
E. how few people have ever seen an original Van Gogh painting.

4. YES/NO CLAUSE

4.1. Reported Speech

Konuşan kişinin bir soru sözcüğü (WH) kullanmadan oluşturduğu soruların aktarılmasıdır.

My lawyer asked me if / whether I had sent the form.  

  

….. whether estimating future manpower requirements is definitely desirable.

A. From the ongoing discussion, it is not obvious
B. We were extremely concerned
C. The manager wondered
D. It had been under discussion for a long time
E. The committee was asked

4.2. whether to

Whether sözcüğünü izleyen bölümde should ya da ought to kullanılması durumunda bu yapı,

whether to

olarak kısaltılabilir.

The boss doesn’t know whether he should believe his excuse / to believe his excuse

  

4.3. If ve whether farkı

Kullanım açısından if ve whether çeşitli farklılıklar gösterirler. Whether daha geniş bir kullanım alanına sahiptir.

a) Whether + tümce + V + (O) yapısında if kullanılmaması önerilir.

Whether he would pass the test was doubtful.

  

b) be + whether yapısında if kullanılmaz.

My problem is whether I will get a pay rise.

  

c) preposition + whether yapısında if kullanılmaz.

Everything depends on whether they will come on time.

  

d) .., whether yapısında if kullanılmaz.

You have yet to answer my question, whether I can count on your vote.

  

e) whether + to yapısında if kullanılmaz.

I don’t know whether to stay.

  

f) whether or not yapısında if kullanılmaz.

He didn’t tell us whether or not he will be staying with us.

  

5. EXCLAMATIVE CLAUSE

He didn’t know what a great chance he had missed.

  

It is incredible how fast he can run.

  

Bu yapı kimi zaman iki ayrı anlam taşıyabilir ve doğru anlamın çıkarılması için tümcenin geçtiği metnin içeriğine bakılması gerekebilir.

I told her how late she was.

(a) Ona ne kadar geciktiğini söyledim [saatten haber verdim].

(b) Ona ne kadar da geciktiğini söyledim.

They didn’t know what mistake they had made.

  

They didn’t know what a mistake they had made.

  

6. INFINITIVE CLAUSE

Türkçeye “yüklem + -mEk” şeklinde aktarılabilir.

6.1. Ad, to ..

Your ambition, to become a lawyer, requires hard work.

  

Bu yapının benzeri, It .. ile sık olarak kullanılır.

It is natural for them to be together / that they are together / that they should be together.

  

It would be unwise for you to marry her / if you were to marry her.

  
6.2. Noun Clause Benzeri Diğer yapılar

6.2.1. To ..

To join the army was his only dream.

  

6.2.2. To ..+ be + to ..

To challenge him is to risk your life.

  

6.2.3. .. nesne + to

My father didn’t want me to argue with Tom. /my arguing …

  

7. -ING CLAUSE

Türkçeye “yüklem + -mEk” şeklinde aktarılabilir.

7.1. Ad, Ving

Her thesis, studying cognitive factors, takes up all her time. (S(NOUN, -ING+O) + V + O) / Bilişsel unsurları incelemek konulu tezi tüm vaktini alıyor.

  
7.2. Noun Clause Benzeri Diğer Yapılar

7.2.1. Ving ..

Watching TV has been his only enjoyment.

  

7.2.2. be + Ving

His first job had been selling computers. (S +V + O(-ING+O)) / İlk işi bilgisayar satmak olmuştu.

  

7.2.3. .. my/his/..(=Possessive) + Ving

I am against their digging the area.

  

7.2.4. My/His/..(=Possessive) + Ving ..

My forgetting her name was a great mistake.

  

7.2.5. There … no /any + Ving

Bu yapının Türkçeye aktarılması için her zaman kullanılabilecek bir yol önermek olanaksızdır.

There was no / wasn’t any mistaking that voice.

  

There is no / isn’t any knowing what they will do next.

  

8. BARE INFINITIVE CLAUSE

8.1. Ettirgen Yapı (Causative)

Ettirgen yapının özelliği:

ðEttirgen yapı, İngilizcede yüklemin ikiye bölünüp nesnenin araya girdiği iki yapıdan biridir (diğeri phrasal verb). have + nesne + V
get + nesne + to + V
have + nesne + V3
get + nesne + V3
make + nesne + V (They put the fire out. Phrasal Verb)


a) have + nesne + V = birisine birşeyi rica ya da atama yolu ile yaptırmak.

We had the waiter clean the table.

  

Finally, they’ve had to have a locksmith ….. the lock for them.

A. open
B. to open
C. opening
D. to be opening
E. opened

b) get + nesne + to + V = birisine ikna yolu ile birşey yaptırmak.

Can you get your father to lend you the car ?

  

He is very stubborn; it is almost impossible ….. him ….. with you.

A. getting/agree
B. having got/agreed
C. to have got/being agreed
D. to get/agreed
E. to get/to agree

c) make + nesne + V = birisine birşeyi (zorla) yaptırmak.

I’m not guilty ! They made me do it.

  

 Make ile oluşturulan ettirgen yapının edilgen hali sorun oluşturabilmekte:

ð Edilgen hali = be + made to + V


As we didn’t have an official invitation, we were kindly made ….. the Celebration Party.

A. leave
B. leaving
C. left
D. to have left
E. to leave

d) have / get + nesne + V3 = birşeyi yaptırmak

She has had her hair dyed.

  

Even though her diamond ring was stolen, she was lucky as she had got it ….. only a few days before.

A. being insured
B. insure
C. insured
D. to be insured
E. to insure

İngilizce ettirgen yapıların çevirisi esnasında sorun oluşturmasa da, yanlışlıkla eklenecek bir “t” harfi yanlış anlam ile sonuçlanabilmektedir. Yani, hatalı olarak “yüklem + -DIrmEk” yerine “yüklem + – DIrtmEk” yapısının kullanılması. İkinci yapının doğru olarak kullanılması aşağıdaki örnekte açıklandığı şekilde olmalıdır.

I’ve had the car cleaned. ETTİRGEN

  

I’ve got someone to have the car cleaned.

  

Will you please get the vacuum cleaner ….. while I’m away?

A. repair
B. to repair
C. to be repairing
D. repaired
E. to have repaired

d) let + nesne + V = izin vermek

Will you let me ask a question!

  

 
As a teacher, I never let my students ….. mother tongue in the classroom.

A. having used
B. to have used
C. to use
D. use
E. using

Let sözcüğünün bir diğer anlamı:

ð let alone = … bir yana

8.2. but / except

İstisna belirten durumlarda but ve except sözcüklerinden sonra gelen yüklem to almadan kullanılır.

She did everything but come to the point.

  

PDF DOSYASI İÇİN TIKLAYINIZ