AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ TARİH-5 KONU ANLATIMI

Tarih 5 Ders Notu

Tudun : ilk Türk devletlerinde ülkenin denetim ve vergi işlerinde ilgilenen görevli.
– Kurultay, Kageş,Toy: İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı yer
– Kut , Otag, Taht : Türk devletleri hükümdarının egemenlik sembolleri
– Kut : Türk hükümdarı tarafından veridigi kabul edilen devlet idare etme hakkı
– Uçmag : cennet
– Kam : Din adamı
– Balbal : Mezar taşı
– Tigin : İslamiyetden önce Türk hükümdarları çocuguna verilen isim
– Özerklik : Bir topluluğun bazı şartlar altındada olsa keni kendini yönetme hakkına verilen isime denir.
– Minyatür : Eski yazma kitaplarda görülen ince bir sanatla işlenmiş olan küçük renkli resimlere verilen isim
– Pazırık Halsı : Leninparol Hermitaj Müzesinde

Kavimler göçü
– -Roma imparatorlugu dogu ve batı roma imparatorlugu olmak üzere ikiye ayrıldı.
– -Barbar kavimler arasında hristiyanlık yayıldı.
– -Günümüz Avrupa devletlerinin temeli atıldı.
– Sabarlar
– -Mavereünnehir bölgesinin Türk kalmasında Oğuz topluluklarının batıya yönelmesinde önemli rol oynayan Türk toplulugudur.


DESTANLAR
– Şu destanı : Saka Türklerine ait bir destan
– Manas destanı : Kırgızlara ait bir destan

HÜKÜMDARLAR

– Alper Tunga
– İskitlilerin en önemli hükümdarı olan adına “sagu” düzenlenen türk devlet adamıdır.

– Bumin Kağan
– “il Kagan” ünvanını alarak 552 yılıda ötüken merkezli devletini kuran Türk hükümdarıdır.

– Bilge Kağan
– “ Ey Türk milleti! Üstte gök yıkılmaz altta yer delinmez devletini töreni kim bozabilir sözüyle -Türk milletine sonsuza kadar yaşayacağına olan ınancını dile getiren Türk hükümdarıdır.

– Karluk hakanı II. Arslan
– Cengizhan’a iteaat eden ilk Müslüman Türk hükümdar.

– Baga Tarkan
– Kendi adıyla para bastıran ilk Türgiş hükümdarı
– Kutluk Bilge Kül Kağan : Uygur devletinin ilk hükümdarıdır.


– Mutasım
– Abbasi Halifelerinden olup Türklerden meydana gelen bir hassa ordusu kurmuştur.


DEVLETLER

Karasuk : Demir madenini kullanan ilk Türk devleti

Kelteminar
– -MÖ 9000 yıllarına tarihlenmektedir
– -Harzem Bölgesinde yapılan kazılarda ortaya çıkmıştır
– -Bu dönemde insanlar balıkçılık,avcılık ve hayvancılıkla ugraştıkları bilinir.

Kuşhan devleti
– -Yüeçilerin MS 1. yüzyılda kurdugu devletti
– Afganistan, Pakistan ve kuzey Hindistanda kuruldu

– Yüeçiler üzerine METEHAN ipek yolunun kontrolünü ele geçirmek için sefer düzenledi.


Avarlar
– -Ekonomiye önem vermişlerdir
– -Bizansın başketi istanbulu 619 ve 626 yılında iki kez kuşatan Türk kavmidir.

Hazar Devleti
– -Museviligi kabul eden ilk ve tek türk devletidir.
– -Macar devletinin kurucusudur.
– -Anadolu’yu sasani istilasından kurtardılar.

Kıpçak – Oğuz : Türk kavimleri arasındaki mücadeleyi Dede korkut hikayelerine konu oldu

Kırgızlar
– Moğol hakimiyetine giren ilk türk kavmi
– Manas destanı

Uygurlar
– Mogol imparatorlugunun Türkleşmesinde etkili olan türk kavmidir.
– Yapılarda kubbeyi kullanan ilk Türk devleti
– Mani dinini Uygur kaganlarından Bögü Kagan’ın Çin seferi dönüşünde kabul ettigi ve ülkesine getirdiği din

Sabarlar
– Günümüzde Kuzey Asya için kullanınlan Sibirya’ya ismini veren Türk topluluğudur.

Türklerin benimsedigi dinler : Musevilik, Hristiyanlık, Mani dini

Çin setti : M.Ö 3. yy da yapıldı

Orta Asya’da Türk güçlerinin siyasi nedenleri
-Çin, Kitan ve Mogol baskıları

Orta Asya’da kurulan Türk devletlerinin başlıca gelir kaynağı
– -Ticari yollardan sağlanan gümrük vergileri

Orhun yazıtları ile baglantılı Türk yöneticileri
– Bilge Kağan, Tonyukuk, Kültigin

Margos antlaşması : Atilla ile Bizans arasında 634 yılında imzalanan ve Bizansın Hunlara ödedigi vergiiki katına çıkarıştır

Codex Cmanicus ( kodeks kumanikus )
– Latin, Fars ve Kuman dilleri üzerine üç sütün halinde yazılmış bir atasözüdür.