AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ TARİH-4 KONU ANLATIMI

Tarih 4 Ders Notu

I.Ahmet Dönemi

• Osmanlı Devletinde Osmanlı ailesinin en yaşlı ve olgun olanının tahta geçirilmesi
• Ekber ve erşet usulünün uygulamaya konulması

II. Mahmut Dönemi

• Yeniçeri ocağının kaldırılması
• Posta servilerinin kurulması
• Mekteb-i harbiyenin açılması.
• Tıphane-i Amire (Doktor ihtiyacını karşılamak)
• Cerrahane-i mamure (Doktor ihtiyacını karşılamak için kuruldu)
Asakir-i Mensure-i Muhammediye
• Mehteriye-i kaldırdı.
• İlk öğretimi zorunlu hale getirdi
• Harp okulunu açtı

III. Selim Dönemi

• Mühendishane-i Berri-i Hümanyum’u kurdu
• İlk kez Avrupa başkentlerinde sürekli olarak elçilik kurdu.

II. Abdülhamit

• İtibar-i milli bankasını açtı

Kanuni Sultan Süleyman

• Darül hadis-i medresesini kurdu

Fatih Sultan Mehmet

• Topkapı sarayını yaptı
• Şah-ı Seman medresesini yaptı

Orhan Bey

• Divan teşkilatını kurdu

Seyit Ali Reis: Osmanlı Denizcisi

Piri Reis:Osmanlı Denizcisi eseri: Kitab-ı Bahriye

Mimar Mehmet Ağa: Sultan Ahmet camisini yaptı

Mimar Sinan

• Çıraklık dönemi eseri: İstanbul Şehzade Camii
• Kalfalık dönemi eseri: Süleymaniye Camii
• Ustalık dönemi eseri: Selimiye Camii

Kayserili Davut: Osmanlı Devletinin kuruluş dönemi bilim adamıdır.

Prens Sebahattin : (Aydın) Görüşü Devlet yönetiminde Adem-i merkezciliğini savunduyordu

Hoca Saadettin Efendi: Takiyüttün Mehmet ile 16. yüzyılda İstanbul rasathanesini kurdu

Francois Baron de Tatt: Sürat topçuları ocağını kuran Macar asıllı Fransız

Mithat Paşa: Çiftçiye kredi sağlamak amacıyla ( Memleket Sandıklarını ) kurdu

Katip Çelebi: Fezleke, Cihannüma, Keşfü’z zunun

Mithat Paşa: Islhane ( Sanat okulu) açtı

Nedim: Lale Devrinin ünlü şairi

Tekke Edebiyatı: İbrahim Gülşeni
Halk Edebiyatı: Köroğlu
Divan Edebiyatı: Fuzuli

16. yüzyıl Divan şairleri: Baki, Fuzili, Zati

Minyatür Sanatı: Nakkaş Osman, Nigari

Osmanlının yazışma dili: Türkçe
Osmanlı Bilim dili: Arapça

Bellini: Fatih Sultan Mehmet’in portesini yapan ünlü ressam

Hat yazı çeşitleri: Sülüs, Reyani, Rik’a

3 Mart 1924: T.C Devleti Osmanlı Devletinde açılmış olan azınlık ve yabancı okulları tamamıyla devletine aldı

1857 yılı: “Marif Umumiye Nezareti” bugünkü ( Milli Egitim Bakanlığı)

1868 yılı: Lise düzeyi eğitim vermek için Galatasaray sultanisi açıldı.

Saint Benoit Lisesi: Osmanlı topraklarında açılan ilk yabancı okul

Darülhendese : Matematik alanında uzmanlaşan medrese

Mühendis- Bahr-i Hümanyum: Deniz harp okulu

Osmanlı Devletinde Medrese eğitim sınıfları:Haric, Dahil, Sahn

1912 yılı: Osmanlı Devleti Stocholm’de yapılan olimpiyatlara katıldı.

Osmanlı Klasik Dönem 1944 Osmanlı Devleti

Divan-ı Hümanyum —————————- Osmanlı Devleti
Vezir-i Azam ————————————– Dahiliye Nezareti
Sadaret Kethüdalığı ——————————- Hariciye Nezareti
Şeyhül İslam —————————————- Şeyhül İslam

Yeni Saray: İstanbul Topkapı sarayının diğer adı

Babı Ali: 18. yüzyılda Osmanlı hükümetinin diğer adı

Tuna: 1864 yılında vilayet nizamiyesi uygulanan şehir

Bank-ı Derssaadet: 1847 Osmanlıda ilk banka
İtibar-ı Milli Bankası : II. Abdülhamit açtı
Bank-ı Osmani ve Emniyet sandığı : Bu günkü ziraat bankasının temelini attılar

Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tekke Edebiyatı: 19. yüzyıla kadar üç koldan gelişti.

İstanbul’un eski adları: Asitane, Darulmülk, Derssaadet

Enderun: Osmanlı sarayında bulunan devlet yöneticilerin yetiştirildiği saray okulu

Birun: Sarayın dış bölümü

Has Oda: Rütbece en yüksek hizmetliler bulunurdu

Arz Odası: Osmanlı padişahlarının divan üyeleri ve yabancı elçileri kabul ettiği yer

Seyfiye: Divan-ı hümayumda padişahların yürütme gücünü temsil eden kol

Not: Seyfiyenin diğer adı – Ehl-i örf

İlmiye: Diğer adı Ehl-i Şerri (ilmiye sınıfı, Kadı, müderris, Şeyhül İslam, (müftü) .)

Kalemiye: Divan-ı hümayumda defterdarların ve nişancıların temsil ettiği sınıf

Reaya: Osmanlı Devletinde Yönetilenlerin oluşturduğu sınıf

Lonca: Mesleki eğitim kurumları teşkilatı

Kethüda: Lonca görevinde örgüt ve hükümet arasındaki ilişkiyi yürütürdü.

Ehil-i hibre: Her loncada malların niteliği hakkında görüş bildiren fiyatların tespitinde yardımcı olan ve anlaşmazlıkları çözümleyen görevli

Kazasker: Divan-ı Hümayumda büyük davalara bakan ve müderrisleri n atama ve görevden alma işleriyle ilgilenen divan üyesi

Kadıasker: Divan-ı Hümayumda ilmiye sınıfının temsil ettiği görevli

Beylerbeyi: Osmanlı Devletinde en büyük birimleri olan eyalet yöneticisi

Osmanlı Devletinin Yönetim biçimleri: Eyalet, Sancak, Divan

Dikey hareketlilik: Reayadan biri savaşta gösterdiği başarıdan sonra seyfiye sınıfına geçmesi

Yatay hareketlilik: Osmanlı Devletinin balkanlarda fethettiği topraklara Müslüman Türklerin yerleştirilmesine denir

Duyun-ı Umumiye idaresi: Osmanlının dış borçlarını karşılamak amacıyla kuruldu

Zaire Hazinesi: İstanbul’un yiyecek ihtiyacını karşılamak için kuruldu.

Encümen-i Danış

• 1851 yılında bir bilim kültür akademisi olarak çalışması amacıyla kuruldu
• Kuruluş amacı en yüksek öğretimde okutulacak ders kitaplarını hazırlamak
• Bu kuruluş 1962 yılında kapatıldı

Ahkam-ı Adliye : Yargıta Divan-ı

Arz-ı Miri: Mülkiyet hakkı devlete ait olan yalnız işletmek şartı ile sahiplerinin üzerine bırakılan topraklar

Miri arazi: Osmanlı Devletinde mülkiyet hakkı devlete ait olan arazi

Miri arazinin bölümleri: Mukataa, Yurtluk, Malikane

Şer-i vergiler: Öşr, Cizye, Haraç

Dirlik topraklar: Gelirlerine göre üç’e ayrılırlar has, zahmet, tımar

Öşri topraklar: Fethedilen topraklara Müslümanların yerleştirilmesi

Nişancı: Osmanlı Devletinde divandan çıkan her türlü belgenin üzerine padişahın imzası hükmündeki turayı çeken görevli
Niyabent Resmi: Osmanlı Devletinde yöneticilerin yönetim sırasında reayadan aldıkları verği

Haraciye: Osmanlı devletinde Müslüman olmayan halkın elindeki topraklar

Çiftbozan: Osmanlı Devletinde toprağını boş bırakan köylüden alınan verği

Muhtesip: Osmanlı Devletinde kadı adına esnafı denetleyen görevli

Ulufe: Kapıkulu askerlerinin üç ayda aldıklar maaş

Cemaat: Osmanlı Devletinde din dil ve gelenek özelliklerine sahip ayrı guruplar.

Kalemiye: Divan-ı Hümanyumda defterdar ve nişancının temsil ettiği sınıf

Şehirliler sınıfı: Tacir, Esnaf, Asker

Lonca teşkilatı: Yiğitbaşı

Agnam: Küçükbaş hayvan sahiplerinden alınan vergi

Salyaneli Eyaletler: Osmanlı Devletinde tımar sistemi uygulanan eyaletler

Kapütülasyon: Osmanlı Devletinde gelir kaynaklarından biri olan gümrük vergilerinin değerini yitirmesi ( Bir ülkede yabancılara tanınan ticari imtiyaz)

Avarız: Osmanlı ordusunun iaşesini ve diğer gereksinimleri için reayadan alınan olağan üstü durum vergisine verilen isim

Humbaracı ocağı: Osmanlı ordusunda havan topu ve el bombası yapımında sorumlu olan sınıf

Yeniçerilerin görevi

• Askerlik dışında başka iş yapmazlardı
• Asker ve vergi toplamasına yardımcı olurlardı
• Kadı’nın bildirdiği emirleri halka iletirlerdi

Spailerin görevi

• Atlı asker beslemek
• Üretim araçlarını temin etmek
• Üretimin devamlılığını sağlamak

Ayan: Osmanlı Devletinde bir bölgenin bir kasabanın veya bir sınıfın önem kazanmış ileri gelenleri.

Ayan’ın görevi

• Halk ile yönetim arasında aracı
• Asker ve vergi toplanmasına yardımcı olurlardı
• Kadının bildirdiği emirleri halka iletirdi

Hekimler: Osmanlıda ilmiye sınıfında dahil zümredir.

Müderris: Medresde der okutan profösör

Akçe: Osmanlıda sikke denilen gümüş para

Kaime: 1839’da Osmanlıda ilk kağıt para

Madeni paralar: Akçe, kırmızı, sikke-i hasena

Vakıf: Bir şeyi vakıf durumuna getiren
Mevkuf: Vakfedilmiş her türlü mal
Vakfiye: Vakfın kuruluş belgesi

Taşra yönetimi: Muhtesip, Beylerbeyi, Sancakbeyi

İlk kahvehane: Osmanlıda 1554 yılında yapıldı

Osmanlı klasik Türk kültürü: 1300 – 1700

Osmanlı Toplumu: Reaya – Askeri sınıf

Askeri sınıf: Seyfiye, İlmiye, Kalemiye

Balta limanı antlaşması: 1838 yılında Osmanlı Devleti ihracat dan aldığı vergi oranı %12 ithalattan aldığı vergi oranını da %5 olarak belirledi

İlk özel Türk gazetesi:1860 Agah efendi ve Şinasi nin çıkardığıTercüman-ı Ahval gazetesi

Kanuni esası: 1876’da yürürlüğe girmesi ile Osmanlı Devleti padişahlarla birlikte yönetime ortak olunması

Kırım savaşı: Osmanlı Devletinin aldığı ilk dış borcu bu savaşta aldı

Kapıkulu süvarileri: Osmanlıda sefer veya savaş sırasında padişahı, hazineyi, ordu ağırlıklarını, koruyan askeri sınıf

İlk büyük enfilasyon : 16. yüzyılda oldu

Divanı-ı hümanyumda padişaha ait olan yetkileri kullanan sınıflar: İlmiye, kalemiye, Seyfiye

Mekteb-i maarif adliye: 19. yüzyılda devlet memurlarını yetiştirmek için kuruldu.
Lale devri: 1718 – 1730

İlmiye sınıfına mensup olmanın en büyük şartı: Arapça bilmek

Tanzimat dönemi meclisleri

• Meclis-i Mala-i Ahkamı Adliye
• Şurayı Devlet
• Meclis-i Ali-i Tanzimat

İlk nüfus sayımı: 1831’de yapıldı

Hat sanat ile uğraşan padişahlar: II.Mustafa, III. Ahmet, IV. Murat