AÇIK ÖĞRETİM LİSESİ COĞRAFYA-4 KONU ANLATIMI

Coğrafya 4 Ders Notları

*Doğal efetlerden, (sel baskını, orman yangını, kuruklığın)sebepleri insanlardan etkilenir. (depremx)insanlardan etkilenmez..

*Ankara’nın bugünki gelişmişlik düzeyine ulaşmasında etkisi olan sebepler; ( sanayi kuruluşlarının olması , -başkent olmasının coğrafi konumunun önem sahıbı olmasının )etkin sebeplerındendir. (yer altı kaynakları x)’değildir.

*Sivastan berline olan göç ‘’dış göç’e ‘’örnektir.

*Ticaret deniz yolu kullandıklarında İstanbul ve Çanakkale bogazlarından geçebilmeleri için (ispanya ve ukranya)’yollarını kullanmak zorundadırlar.

*Avrupa ülkelerinde demir yolu gelişmiş ülkeler;
(-almanya İngiltere -fransa )’dır. (Yunanistan x)’değildir.
*Topraga dayalı (fayas.tuğla kiremitv.s) gercekleri üreten tesisilerin 1980yıllarda gelişmeye başlamasının temel sebebi (kentleşmeyle birlikte inşaat sektörünün gelişmesidir.

*Ekonomik faliyetlerinin çeşitliliğinin fazla olan bir şehir için ;
-farklı meslek gruplarının olduğu,
-Ticaret hayatının canlı olduğu,
-Hızlı göç aldığı (söylenebilir. (kişi basına düşen ortalama gelirin düşük olduqu sölenemezx)
*Güneydoğuanadolu projesinin (GDP) tamamlanmasının sosyal ve ekonomik gelişmesinde katkısı olan şehirlerimiz ( Diyarbakır -Adıyaman –Şanlıurfa)’dır. (agrı x)’deqildir.
*İlk kez 15.yyLarın sonlarında geçilebilen ümüt burnu (Afrika)kıtasında yer alır.

*Türkiyede 1999lı yıllarda nüfus oranını düşmesinin sebepleri ;
-kentlsel nüfus oranın artması,
-kadının iş hayatına çok girmesi,
-eğitim seviyesindeki yükselim. . . (etkısız)(bebek ölümlerinin azalması x).
* 1939’da Hatay’ın ana vatana katılmasıyla türkiyede değişimler (Türkiyenın Suriye ile olan sınırı- Türkiyenin sınırı – ve türkiyenin yüz ölçümü)’etki göstermiştir. (türkiyenın iklim özelliği x)’değildir.
*Ekonomik fonksiyonlarına yapılan sınıflamada yapılan tarım kenti (Şanlıurfa)’dır (bursa İzmir İstanbul x)’değildir.
* Türkiye ile ayni deprem kuşağında yer alan ülke (iran)’dır
*Azonal toprak türüne örnek (Alüvyal toprak)’tır.
*Dünya üzerinde kültür ve bilgi alışverişinin yayılmasında ilk önce (matbanın icadı)etkili olmuştur.
*Türkiyede yıkanmış temiz topraklarda tarım ürünlerinden (çay)’daha iyi yetiştirilir.
*Süveş kanalının özellikleri;
-Kızıl deniz ile Akdeniz’ birbirine bağlar,
-Diyer su yollarıyla karıştığında kaza oranı düşüktür,
-Sefer yapan büyük tankerler için barınma yeri sağlar.
*Ormanlardan elde edilen yan ürün (sığla yağı)’dır. (odun tumra sunta x)’değildir.

*Erozyonun sonuçları; verimli toprak kaybı -tarımsal üretimin azalması -barajların dolarak kullanılmaz hale gelmesı) (erozyona uğrayan yerlerin göç alması x)’değildir.

*Antalya mersin cevresi ; tarra rossa topraklar,
*Konya Ankara cevresi ; kestane renkli kahverengi topraklar,
*Trabzon ve rize cevresi kahverengi toprak tır…
*Meterolojik kökene sahip afetlerımız (sel- kuraklık- fırtına) (deprem x)’değildir.
*Hidro enerji potansiyeli yüksek olan bölge (Doğuanadolu )bölgesidir.
*Meralarda aşırı otlanmalardan kacınmak erozyonla mücadeleden bir yöntemdir.

*Aşırı yağışların oluşturduğu olmusuzluklar; içme sularının kirlenmesi – yerleşim yerlerinin su altında kalması –Heyelan olaylarının tetiklenmesi)olusan olumsuzluklardır. (barajların su ile dolması x)’değildir.
*Göçün itici faktörleri ; ( miras yollarıyla tarım yerlerinin küçülmesi –Eğitim ve sağlık hizmetlerinin azalması -kırsal alanda makineli tarımın yaygınlaşması)’dır. (sulama yoluyla ürün çeşitlerinin artması x)’değildir.
*Hakkari şehrinin beşeri özellikleri ; [nufus yoğunluğu azdır, ürün çeşidi azdır, ulaşım imkanları zordur] (yükselti fazla x iklim koşulları olumsuz)’değildir x).
*Aktif volkan bölegelerinin insan yaşamı için tehlikeli olmasına karşın nüfus yoğun olduğu alanlardır bu durum için (verimli tarım alanlarının oluşturulmasıyla)bu durum sö konusu olabilir.
*Panama kanalı (Büyük okyanus ve Atlas okyanusu) arasından geçişi kolaylaştırılmıştır.
*Heyelan set gölleri en çok (Karadeniz)bölgelerinde görülür.
*Avrupalıları coğrafi keşiflere yönelten en önemli faktör (asya ve Afrika’nın zenginliklerini ele geçirmek)’tir.
*Seçuklu Osmanlı imparatorluğu döneminde kervan sarayların yapılış sebepleri ;
-Ticaretin gelişmesini sağlamak –ticaret yapanların güvenliğini sağlamak – dinlenmelerinin sağlamak)’tır.
*Ticaret şehirlerimiz ( İstanbul , Gaziantep ,Muğla ) (muş x)’değildir.
*İğne yapraklı ağaçlar (kızılçam –sedir- ladin ) (çınar x)’değildir.
*Karadenizde (heyelan)’daha cok gösterilir.
*Geçici göç sebeplerinden biriside (haywancılık)’faliyetidir.
*Erozyona toprak aşınması (Avrupa –asya –afrika)’ülkelerinde rastlanır. (antertika x).
*İstanbul boğazında deniz yolu trafiği taha yoğundur.
*Karadeniz kıyılarında ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan bitki topraklarına (yalancı maki –yanı (pösudomaki)’denir.
*Ümut burnuna ulaşan ilk kişi (Bartel miyaz)’dır.
*Nadas ;topraktan ürün aldıktan sonra bi kaç yıl süre ile dinlenmesine ‘denir.
*Ülkemizde yaşanabilinecek doğal afetler ( sel, deprem çığ düşmesi)’dir ( volkanik patlama x ) ‘deqildir.
*Hiterlandı gelişmiş şehirlerimi ( Trabzon ,İzmir, mersin ) (sinopx )’değildir.
*Ülkemide demir yollarının doğu-nbatı yönünde ilerlemesinin sebebi (Dağların uzanış yönüdür).
*(Maki ve çalılık yerlerde ) koyun ve keçikılık daha yaygındır.
*İletişim olarak kullanılan ilk cihaz (telgraf)’tır.
*Tuzluk oranı düşük olan bölgemizde (Karadeniz)’dir.
*Çığ düşmesi (Doğu Anadolu)’da daha sık görülür.
*Geçici göç yerlerine örnek yer (kom)’dur (köy, divan, mezra x )’değildir.
*Köy altı yerlesımlerınde kom’larda bulunan insanların genel ekonomık uğraşları (hayvancılık)’tır.
*Erozyonu önlemek için (boş yerleri ağaçlandırmak önemlidir.
*Bir ülke (okyanus kııysında bulunuyorsa) tusunamı tehlıkesı geçirebir demektir.
*Makı Akdeniz bölgesinde kıyıdan itibaren 700-800-m yukarılara cıkabilirken Marmara bölgesinde cıkabildiği sınır 300-400 dür bunun temel faktörü (sıcaklık)farkıdır.
*Mallakka boğazı ( Malezya ve endenozya ) arasında yer alır.
*Türkiye genç nüfusun yaş aralığı (15-35)’tir.
*Kırmızı Akdeniz toprakları (Terra tossa)özelliği (bünyesinde demir oksit oranı oldukça fazla)olmasıdır.
*GAP’ın tamamlanmasında yörede ortaya cıkabılcek sonuçlar;
-istihtam alanının artması,
-sulu tarıma geçilmesi,
-kentsel nufus oranının artması (turizm gerilmesi x)’değildir.
*İğne yapraklı agaçlar (sedir, ladin ,göknar) (gürgenx)’değildir.
*Herhangi bir kır yerleşiminin dağınık yapıda olmasında (arazinin engebeli olması) olaşabılcek faktörlerdendir.
*Bir tusunamı felaketinde (Hindistan) daha cok etki görür. (afqanistan-tunus-isviçre x)’deil.
*Göl sularının kimyasal özelliklerinin oluşumunda etkili olanlar;
-Bulunduğu yerın ıklımı
-göl çanağındaki kayaçlar
-gölün dışarıya akışının olması, dır (göl çanaqını şekli x)’değildir.
*Ağaç çalışmalarının yapılması sel ve taşrın riski taşıyan yerlerde alınabilecek önlemlerden birisidir.
*15.yy’da coğrafi keşiflerin başlamasına neden olan (pusula)’dır.
*Toplu kırsal yerleşimlerinin özellikleri;
-Yağış rejimi düzensizdir,
-Tarım alanları geniş ve düzensizdir,
-su kaynağı azdır. . . (meskenler birbirine uzaktır x)’yanlıstır.
*Erzurum kars cevresınde ve doğu karadenizin dağlarında rastlanan çayır örtüsü altında oluşan toprak türü (Çernezyom)’dur.
*Türkiye nüfus piramidi tabanının daralması (Doğum oranının azalmasının)’etki eder.
*Dünyanın önemli volkanik dağı (vezüv)’dağıdır.
*Afrika ve Asya kıtası arasında kı yer alan nakal (süveş kanalı)’dır.
*Göçe neden olan faöktörler (1-doğla afetler 2-toprak bölünmesi 3-tarımda makineleşme)^’dir. (iş makınaların fazla olması x)’deqildir.
*Elektirik üretiminde jeotermal enerji kaynağı (Sarayköy)’de kulanılmaktadır.
*Atlas okyanusunu büyük okyanusa bağlayan en kısa ticare yolu (Panama kanalı)’dır.
*Ege kıyılarında koy körfez ada ve yarımada sayısının fazla olmasının nedeni (Dağların denize dik uzanması)!dır.

*KAHVE RENGİ TOPRAK ÖZELLİKLERİ ;
-Çay ve kivi yetiştirilmesine uykundur,
-Organik madde bakımından zengindir,
-Yağışlarla iyi yıkanmıştır. . . (toros sıra dağlarının güney yamaçlarında yaygındır x).
*Yalnız belirli bir alanda yaşanan dünyanın başka yerlerinde yetişemeyen bitkiye (endemik)’bitki denir.
*Heyelan set göllerinde en fazla (Karadeniz bölgesinde)görülür.
*Menteşe yöresi ;bitki örtüsünün sık olması ve dağlık yapı yerleşmeyi sınırlandıran etkenlerden biridir.
*1940 ile 1950 yıllarında türkiyede nufusn düşmesinin sebei (||.dünya savaşı)’dır.
*Tarım topraklarının verimsiz olması (dünya üzerinde karayolu ağının çok seyrekolduğu alanların ortak özelliğidir.
*Kuzey Anadolu fay kuşağı üzerinde olan şehirler (bolu- tokat – Erzincan)
(İzmirx)’değildir.
*26 Aralık 2004’te yaklasık 3.000.000 kişinin ölüm sebebi olan tusunami (hint okyanusu)’unda geçekleşmiştir.
*İzmir deniz yolunu kullanmak isteyen insanlar (Cebelitarık boğazını)kullanmak zorundadır.
*Alüyyal toprakların dış gücü (akarsular) ‘dır.
*Türkiye sıcak su kaynaklarından zengin olmasının sebebi (aktif teknotik yapıya sahip olması)’dır.

*KIZIL CAM’IN ÖZELLİKLER;
-en geliş yayılış alanı Türkiye’dir.
-akdeniz ve ege bölgelerinde geniş alanlar kaplar,
-batı ve ort karadenizin bölümlerlinde lokal yayılış gösterir,
-denizin seviyesi 1000-2000m yükseltiye kadar uzanır,
-ışığı seven hızlı büyüyen bir türdür.
*Sanayi’’ yaylalarda yapılmaz (haywancılık—tarım—turizm)’yapılır.
*(Dağların denize dik olması)’ege bölgesinde koy körfez ada yarım adalarının fazla olmasına nedendir.
*Samsun limanının Sinop limanına kadar uzanmasının nedeni (sinop’un iç bölgelerle ulaşımın zor olması)’dır.

*Nüfusun dağılısını etkıleyen etmenler;
-1-ilkım 2-coğrafi konum 3- yerşekilleri
*1990-2003 yılları arasında nüfus artış hızının daha düşük olduğu ülke (Bulgaristan)’dır.
*Türkiyede nufus sayımının 10 yılda bir yapılmasına (1990)yılında başlanmıstır.

*İki ülkede aynı deprem kuşagının farklı şekıllerde sarsılmasının sebebi (depreme karşı alınan önlemlerin yoğunluğuyla)sebebindendir.
*Süveş kanalının açılmasıyla (Akdeniz)bölgesi ticari yönden önemi artmıştır.
*Marmara depremi (kuzey Anadolu fay kuşağı)’ında meydana gelir.
*Türkiye yer altı sıcak su kaynaklarından en çok (sağlıkve turizm alanında)faydalanmaktadır.
*AKARSULARIN ÖZELLİKLERİ;
-Akış hızları fazladır,
-Yatay eğimleri fazladır,
-Hidroelektirik potansiyelleri yüksektir.

*KAHVE RENGİ ORMANTOPRAKLARI;
-Kuzey Anadolu dağlarının denize bakan yamağlarında yaygındır,
-Çay ve kivi yetiştirmek için oldukça el verişlidir,
-Organik madde bakımından zengindir.
*Uluslar arası taşımacılığın fiyatlarının düşük olduğu ulaşım (deniz)’yoludur.